Soggiorna
Bijna elke Ligurische stad is een middeleeuws dorp waaraan de zee een bestaan gaf. La Spezia is het omgekeerde: het is een stad waartoe besloten is.
In 1860 beklommen Camillo Cavour en de militair ingenieur Domenico Chiodo de heuvel van de Kapucijnen, keken naar de golf en bepaalden dat daar het arsenaal van de Marine zou komen. De werken begonnen in 1861 naar Chiodo's ontwerp, en het arsenaal werd in 1869 ingewijd.
Kijk dan wat er met de inwoners gebeurde:
| jaar | inwoners |
|---|---|
| 1861 | 15.300 |
| 1881 | 31.500 |
| 1901 | 60.000 |
| 1940 | 123.000 |
Acht keer zoveel in tachtig jaar. Geen andere Ligurische stad heeft zoiets gedaan, en het gebeurde niet door toerisme: het gebeurde omdat de staat hier zijn belangrijkste marinebasis legde en de arbeiders kwamen. De wijk Umbertino, met zijn rechte straten en identieke blokken, is gebouwd om hen te huisvesten.
Houd dat in gedachten en heel La Spezia laat zich lezen: de breedte van de lanen, het regelmatige raster van het centrum, het feit dat de haven geen pittoresk detail is maar de reden dat al het andere bestaat.
De naam van de golf is jonger dan de stad
"Golf van de Dichters" klinkt oud. Dat is hij niet.
Sem Benelli bedacht hem op 30 augustus 1910, in San Terenzo. Niet in een gedicht: in een grafrede, die voor de wetenschapper Paolo Mantegazza, waarin hij zei: "Zalig ben jij, o Dichter van de wetenschap, die in vrede rust in de Golf van de Dichters." Benelli was toneelschrijver en schreef in die maanden La cena delle beffe in een villa aan zee.
Byron en Shelley waren er tachtig jaar eerder geweest — Shelley verdronk in 1822 in deze zee — maar de naam die hen viert is bedacht door een derde, op een begraafplaats, voor de dood van iemand anders. Een detail dat verandert hoe je de toeristische plaquettes leest.
Wat er te zien is, op volgorde van afstand
Via del Prione is de ruggengraat: de voetgangersstraat die het oude centrum doorkruist, met de musea en pleinen eraan. Je loopt hem af, en meer heb je niet nodig om je te oriënteren.
Op nummer 234 van de Via del Prione ligt het Museum Amedeo Lia, in 1996 geopend voor de collectie die Amedeo Lia aan de stad schonk. Het zit in het klooster van de Minimen van Franciscus van Paola, gebouwd vanaf 1616: een zeventiende-eeuws gebouw vol met een privécollectie uit de twintigste eeuw.
Boven alles, op de heuvel Poggio, staat het Castello San Giorgio, een versterking van middeleeuwse oorsprong uit de dertiende eeuw — ouder dus dan de hele moderne stad eronder. Nu huisvest het het Archeologisch Museum.
En er is het Scheepvaarttechnisch Museum, naast het arsenaal, waar de hierboven vertelde geschiedenis te zien is in plaats van te lezen.
De poort naar de Cinque Terre, en wat dat echt betekent
La Spezia is het station waar de treinen naar de Cinque Terre vertrekken, en daarom komen de meesten die hier aankomen hier aan.
Het ongemakkelijke is het zeggen waard: heel veel mensen gebruiken de stad alleen als parkeerplaats. Ze stappen uit, wisselen van trein en komen 's avonds terug om te slapen. Het is een legitieme keuze, maar je mist een stad met twee echte musea, een kasteel uit de dertiende eeuw en een industriegeschiedenis die aan geen andere aan deze kust lijkt.
Het praktische advies: heb je twee dagen, geef er dan een halve aan de stad voordat je naar de dorpen rent. Hoe je er komt en waar je de auto laat staat in hoe kom je in La Spezia.
Wat je NIET moet verwachten
Geen pittoresk dorp. Wie met Vernazza of Portovenere in gedachten aankomt, vindt een stad van negentigduizend inwoners met een handels- en marinehaven. Dat is geen gebrek, het is iets anders.
Geen badplaats. De stranden van de golf liggen in de andere gemeenten — Lerici, Portovenere, San Terenzo — en zijn per boot of bus te bereiken. In de stad kijk je naar de zee, je zwemt er niet in.
Het centrum is negentiende-eeuws, niet middeleeuws. Regelmatig, breed, in een raster aangelegd: snel gebouwd voor mensen die kwamen werken.
De twee stations, en waarom dat uitmaakt
La Spezia heeft twee haltes en ze zijn niet gelijkwaardig: La Spezia Centrale is het hoofdstation en het knooppunt voor de regionale treinen naar de Cinque Terre; La Spezia Migliarina is een bijstation waar maar een deel van de treinen stopt. Kijk voor het instappen welke op je kaartje staat. Met de auto komen hier twee snelwegen samen: de A12 langs de kust en de A15 vanuit Parma, waarover de meesten uit Noord-Italië aankomen. Voor de dorpen blijft de trein de betere keuze: die lost het parkeerprobleem in één klap op.
Veelgestelde vragen
Waarom groeide La Spezia zo snel?
Door het militaire arsenaal. In 1860 kozen Cavour en Domenico Chiodo deze golf als zetel van de belangrijkste Italiaanse marinebasis; de werken begonnen in 1861 en het arsenaal werd in 1869 ingewijd. De bevolking ging van 15.300 in 1861 naar 123.000 in 1940.
Waarom heet het de Golf van de Dichters?
De naam werd op 30 augustus 1910 bedacht door de toneelschrijver Sem Benelli, in San Terenzo, tijdens de grafrede voor de wetenschapper Paolo Mantegazza. Het is geen oude naam: Byron en Shelley waren er tachtig jaar eerder, maar gebruikten hem nooit.
Wat bezoek je in La Spezia?
De Via del Prione, de voetgangersstraat van het centrum; het Museum Amedeo Lia, in 1996 geopend in een klooster uit 1616; het Castello San Giorgio uit de dertiende eeuw op de heuvel Poggio, dat het Archeologisch Museum huisvest; en het Scheepvaarttechnisch Museum naast het arsenaal.
Heeft La Spezia stranden?
Niet in de stad. De stranden van de golf liggen in de andere gemeenten — Lerici, San Terenzo, Portovenere — en zijn per boot of bus te bereiken.
Is het de moeite om in La Spezia te blijven, of dient het alleen voor de Cinque Terre?
De meeste bezoekers gebruiken het als uitvalsbasis voor de treinen naar de Cinque Terre. Heb je twee dagen, dan loont een halve dag in de stad: twee echte musea, een kasteel uit de dertiende eeuw en een industriegeschiedenis die aan geen andere aan deze kust lijkt.
